Rak pęcherza moczowego, choć może wystąpić u każdego, to częściej rozwija się u osób z określonymi predyspozycjami. Urolog Karol Raczyński przekonuje, że zrozumienie czynników ryzyka może pomóc w wczesnym wykryciu choroby, a w niektórych przypadkach nawet jej zapobiec.
Najczęściej występującym rakiem złośliwym pęcherza moczowego jest nowotwór uroterialny, który pochodzi z nabłonka dróg moczowych.
Nikotynizm to najważniejszy czynnik ryzyka występowania raka pęcherza moczowego. Palacze mają nawet 3-4 razy wyższe ryzyko zachorowania niż osoby niepalące, które nie są zarówno czynnymi, jak i biernymi palaczami. Substancje chemiczne zawarte w dymie tytoniowym są filtrowane przez nerki i trafiają do moczu, gdzie mają bezpośredni kontakt z błoną śluzową pęcherza - wyjaśnia lekarz-urolog Karol Raczyński.
Znaczenie ma także ekspozycja zawodowa. Kontakt z substancjami chemicznymi, jakimi są węglowodory aromatyczne może zwiększać ryzyko zachorowania na raka pęcherza moczowego. Czyli na przykład to mogą być pracownicy stacji benzynowych, mechanicy, pracownicy przemysłu chemicznego, fryzjerzy (ze względu na farby do włosów).
Jak się okazuje ryzyko rośnie z wiekiem - większość przypadków diagnozuje się u osób po 50. roku życia. Rak pęcherza występuje również częściej u mężczyzn niż u kobiet - stosunek ten wynosi około 3:1.
Ponadto, występowanie tego typu nowotworu w rodzinie, szczególnie u najbliższych krewnych, może wskazywać na predyspozycję genetyczną.
Najczęstszym objawem, który powinien od razu nakłonić do konsultacji lekarskiej, jest krwiomocz - czyli obecność krwi w moczu: Każde zabarwienie moczu w kolorze jasnoczerwonym lub ciemnoczerwonym powinno być sygnałem alarmowym. Sygnałem mocno alarmowym jest sytuacja, gdy dodatkowo występują skrzepy - przestrzega urolog z krakowskiej Intima Clinic.
Co bardzo istotne temu krwiomoczowi często nie towarzyszy ból ani dyskomfort, w przeciwieństwie np. gdy pojawia się on przy zapaleniu pęcherza, które jest nieprzyjemne w odczuciach. To usypia czujność pacjentów.
Niestety są też wyjątki od reguły, gdy ta patologiczna zmiana lokalizuje się w obrębie trójkąta pęcherza (jest to strefa, która odpowiada za czucie i potrzebę oddania moczu) lub jeżeli nowotwór jest w specyficznym stopniu zaawansowania, który nazywa się in situ, wtedy mogą występować dolegliwości dyzuryczne, czyli bolesne oddawanie moczu, pieczenie w cewce moczowej, konieczność częstego oddania moczu lub też takie ciągłe parcie na pęcherz. Niestety, w wielu przypadkach symptomy te są bagatelizowane lub przypisywane infekcjom dróg moczowych.
Należy więc zawsze reagować na krwiomocz.
Kluczowe znaczenie ma szybka diagnostyka. Pierwszym badaniem, które można wykonać również na własną rękę jest po prostu badanie ogólne moczu. W tym celu należy oddać mocz ze środkowego strumienia do sterylnego pojemnika i oddać go do badania w punkcie pobrań w laboratorium. Tutaj należy wspomnieć również cytologię, która kojarzymy głównie z badaniem profilaktyki raka szyjki macicy, ale też możemy wykonywać cytologię osadu moczu.
Kolejnym ważnym badaniem jest USG pęcherza moczowego. Konieczne jest przeprowadzanie go na wypełnionym pęcherzu, gdy pacjent odczuwa parcie. Wymaga więc odpowiedniego przygotowania się przez pacjenta, czyli nawodnienia. Również samo badanie powinno być specjalistycznie wykonany - wyjaśnia lek. Karol Raczyński.
Trzecim w kolejności badaniem jest cystoskopia, czyli wziernikowanie pęcherza moczowego, które pozwala wprowadzić do jego środka mikrokamery i uwidaczniać jego struktury na monitorze: O ile to badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, to niezbędne jest odpowiednie urządzenie oraz specjalista urologii wyszkolony w jego obsłudze. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym. Trwa ok. pół godziny. Cystoskopia daje odpowiedź, czy mamy prawidłowy obraz pęcherza, czy występują w niej zmiany wymagające dalszej pogłębionej diagnostyki - tłumaczy urolog.
Pacjenci zgłaszający się z krwiomoczem zwykle są kierowani właśnie na te trzy powyższe badania diagnostyczne, które wzajemnie się uzupełniają, ponieważ w cystoskopii oglądamy pęcherz od środka, ale nie możemy obejrzeć górnych dróg moczowych tu z pomocą przychodzi USG i tomografia, które oceniają górne drogi moczowe, czyli moczowody i nerki. A z kolei cytologia pozwala ocenić komórki, które odrywają się od nabłonka dróg moczowych i wędrują razem z moczem. Wynik tych badań skłaniają nas do jeszcze bardziej szczegółowej diagnostyki, w tym też górnych dróg moczowych.
Cytat
Wczesne wykrycie raka pęcherza zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Dlatego tak ważne jest, by nie ignorować niepokojących objawów i regularnie wykonywać badania - szczególnie u osób z grup ryzyka, np. palaczy, pracowników przemysłu chemicznego czy osób z przewlekłymi stanami zapalnymi układu moczowegolek. Karol Raczyński, urolog
W ramach profilaktyki pierwotnej należy przede wszystkim zaprzestać palenia papierosów, dzięki czemu ryzyko zachorowania spada już o 30 procent. Należy dbać o dietę bogatą w warzywa i owoce, a także unikać dużej ilości wysoce przetworzonego pożywania.
W ramach profilaktyki wtórnej, która ma na celu wczesne wykrycie zmian warto wykonywać regularnie USG pęcherza moczowego i badania ogólnego moczu, co roku, gdy nie ma się żadnych objawów. One nie zmniejszą ryzyka i stopnia zachorowalności, ale pozwolą szybko zareagować terapeutycznie w momencie pojawienia się nowotworu, co zwiększa szasnę na wyleczenie choroby.
