Choroby odkleszczowe w Polsce najczęściej są przenoszone przez kleszcza pospolitego (Ixodes ricinus). To właśnie o nich będziemy mówić w tym tygodniu w cyklu "Twoje Zdrowie". Borelioza z Lyme, znana jest również pod nazwą choroby z Lyme. Objawy najczęściej pojawiają się na skórze. Choroba atakuje również stawy, układ nerwowy i serce.

Objawy boreliozy

W okresie od 3 dni do 3 miesięcy po zakażeniu może się pojawić najwcześniejszy objaw choroby - rumień wędrujący. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest to, że wraz z upływem czasu staje się coraz większy. Zmiana taka o średnicy powyżej 5 cm, wskazuje na duże prawdopodobieństwo boreliozy z Lyme. Cechą bardzo charakterystyczną, która jednak nie występuje u wszystkich chorych, jest centralne przejaśnienie w obrębie rumienia.

Rumień wędrujący pojawia się u około 80 proc. chorych na boreliozę z Lyme. Znacznie rzadziej występującą w tej fazie zakażenia zmianą skórną jest chłoniak limfocytowy skóry. U pozostałych osób choroba ujawnia się w późniejszym stadium.

Formą rozsianą boreliozy z Lyme są: zapalenie stawów, neuroborelioza, zaburzenia rytmu serca. Zapalenie stawów dotyczy najczęściej stawów kolanowych, skokowych i łokciowych. Dolegliwość ta przebiega pod postacią nawracających, trwających kilka tygodni, epizodów obrzęku i bólu jednego lub rzadziej dwóch stawów.

Neuroborelioza u dorosłych zwykle przebiega pod postacią zapalenia oponowo-korzeniowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, rzadziej zapalenia mózgu, zapalenia rdzenia, bardzo rzadko jako zapalenie naczyń mózgowych. U dzieci najczęściej występuje zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie nerwu twarzowego. 

W niektórych przypadkach borelioza może ujawnić się dopiero wiele miesięcy lub nawet lat po zakażeniu. W neuroboreliozie późnej obserwuje się narastające zaburzenia funkcji poznawczych i pamięci. Ponadto może dojść do uszkodzenia nerwów czaszkowych, objawiającego się zaburzeniami widzenia, czucia, słuchu czy połykania.

POSŁUCHAJ ROZMOWY KATARZYNY STASZKO ZE SPECJALISTĄ CHORÓB ZAKAŹNYCH, DR. PIOTREM MERYKIEM

Jak uchronić się przed boreliozą?

Jak się leczy boreliozę?

Leczenie boreliozy z Lyme wymaga podania antybiotyku, który zwykle musi być przyjmowany przynajmniej przez 3 tygodnie. W przypadku postaci skórnych i stawowych skuteczne są antybiotyki doustne, a więc ich stosowanie nie zakłóca w sposób istotny codziennego trybu życia. Jednak w przypadku neuroboreliozy i opornych na leczenie postaci stawowych, może być konieczne leczenie antybiotykami podawanymi dożylnie, co może wymagać pobytu w szpitalu.

Kiedy i jak się badać?

Badania w kierunku boreliozy z Lyme powinny być zlecane przez lekarza podejrzewającego zakażenie na podstawie wywiadu i objawów klinicznych. Rozpoznanie rumienia wędrującego przez lekarza nie wymaga dodatkowych badań. Jest to objaw charakterystyczny jedynie w boreliozie z Lyme. Ponadto przeciwciała często są jeszcze na bardzo niskim poziomie.

W przypadkach późniejszych stadiów, pierwszym etapem badania diagnostycznego jest test ELISA, który określa poziom swoistych przeciwciał dla Borrelia burgdorferiw surowicy krwi. Jeżeli test jest dodatni lub wątpliwie dodatni w kierunku boreliozy, to wynik należy potwierdzić w drugim etapie metodą Western Blot.

Testy te najlepiej wykonać po 4 tygodniach od zakażenia, czyli w okresie, gdy przeciwciała te są już na poziomie pozwalającym na ich wykrycie. To da pewność, że wynik będzie prawidłowy. Wcześniejsze badanie w tak zwanym "oknie serologicznym" może dać wynik ujemny.