"W Polsce moda na bieganie jest zdominowana przez przedstawicieli klasy średniej. Kobiety biegają głównie dla zdrowia, dla mężczyzn częściej ważna jest rywalizacja" - podkreśla dr Jakub Ryszard Stempień z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. "W modzie na bieganie odbijają się pewne ogólne zjawiska obserwowane w skali całego społeczeństwa" - dodaje współautor książki "Moda na bieganie – zapiski socjologiczne". To pierwsza tego typu publikacja, zajmująca się fenomenem biegania.

Do Polski moda na bieganie dotarła z pewnym opóźnieniem - na Zachodzie popularna już w latach 70. XX w., w naszym kraju pojawiła się dopiero na początku XXI wieku. Jakub Stempień przypomina, że badania CBOS pokazują, że aż 18 proc. Polaków uprawia ten sport i jest to już trzecia pod względem popularności - po jeździe na rowerze i pływaniu - "dyscyplina rekreacji ruchowej".

W Narodowym Spisie Biegaczy z 2014 r. wzięło udział ponad 60 tys. osób. Co roku w Polsce organizowanych jest ponad 3 tys. imprez biegowych na różnych dystansach, otwartych dla amatorów. W niektórych uczestniczy po kilkanaście tysięcy osób.

Kobiety biegają, bo chcą być szczupłe. Rywalizacja, nie jest tak ważna jak u mężczyzn

Bieganie a ból kręgosłupa - co dalej?

​Niewłaściwe uprawianie sportu może przysporzyć nam sporo zdrowotnych problemów. Zignorowany ból kręgosłupa może wyrządzić katastrofalne szkody w organizmie. Dlatego lekarze w trakcie Kongresu Medycyny Rodzinnej dyskutują o tym, co zrobić, by zwiększyć świadomość społeczną o możliwych zagrożeniach. czytaj więcej

W Zakładzie Socjologii UM w Łodzi w latach 2013-2016 przeprowadzono badania ankietowe wśród uczestników łódzkiego maratonu. Zdaniem Jakuba Stempnia bardzo ciekawy wniosek wynikający z badań dotyczy dysproporcji płciowych. Choć Narodowy Spis Biegaczy pokazał, że kobiety stanowią ok. 40 proc. populacji biegaczy, to wśród startujących w zawodach stanowią tylko ok. 1/4 do maksymalnie 1/3 uczestników. Można powiedzieć, że dla mężczyzn możliwość sprawdzenia siebie w konfrontacji z takim długim dystansem, czasem także maratońskim, jest szczególnie atrakcyjna, a dla kobiet nie. One wybierają bieganie ze względów głównie zdrowotnych. W ankietach podkreślają, że biegają dla zrzucenia wagi i - co w moim pojęciu jest niepokojące - to bieganie jest efektem wyboru negatywnego. To znaczy, że wybierają tę dyscyplinę rekreacji ruchowej, bo jest łatwo dostępna - wyjaśnia dr Stempień. Jego zdaniem, kobiety często zajęte obowiązkami domowymi, rodzinnymi i zawodowymi są w stanie wygospodarować relatywnie mało czasu na trening i decydują się na bieganie, a nie na basen, rower czy inne formy rekreacji, które byłyby bardziej czasochłonne.

Zdaniem socjologa, populacja biegaczy nie jest reprezentatywna dla całego społeczeństwa, bo jeżeli weźmie się pod uwagę strukturę wykształcenia czy sytuację materialną, to przeciętny biegacz różni się od przeciętnego Kowalskiego. Z badań wynika, że około 70 proc. biegaczy legitymuje się dyplomem wyższej uczelni i mniej więcej tyle samo deklaruje zadowolenie z własnej sytuacji materialnej. Analogiczne dane dla całego społeczeństwa są znacznie gorsze. Możemy więc powiedzieć, że polska moda na bieganie jest zdominowana przez przedstawicieli klasy średniej, przez socjologów nazywanych białymi kołnierzykami. I to jest odbicie też trendów obserwowanych na Zachodzie - zaznacza. Myślę, że Biegi Pamięci, które wpisują się jakoś w politykę historyczną, biegi Żołnierzy Wyklętych, to jest taka polska specyfika - dodaje współautor książki "Moda na bieganie - zapiski socjologiczne".

Po co ten trud?

Rozpoczął się sezon maratonów, a amatorów biegania wciąż przybywa. Ruch to zdrowie, ale przed startem warto odwiedzić lekarza pierwszego kontaktu i zrobić badania, przede wszystkim poziomu cukru we krwi i EKG – radzi w rozmowie z Anną Kropaczek fizjoterapeutka Agata Nowak. czytaj więcej

Zmianom w czasie tzw. kariery biegowej ulegają motywacje Polaków. Początkowo są to motywacje czysto zdrowotne - zaczynamy biegać, bo troszczymy się o swoje ciało, martwimy się, że nie żyjemy zdrowo, chcemy zrzucić kilka kilogramów.

Ale w toku kariery biegowej wydaje się, że ta motywacja sportowa bardzo silnie zaczyna się rysować, zwłaszcza u mężczyzn. Startują oni przeciętnie w ośmiu imprezach rocznie. Panie - tylko w mniej więcej pięciu-sześciu zawodach w roku. Niemniej jednak ta motywacja sportowa pojawia się także u amatorów, którzy ścigają się sami ze sobą, chcą pokonać dystans, poprawić własna życiówkę - ocenia badacz. Jak dodaje, bieganie to bardzo ciekawe zjawisko socjologiczne. Z jednej strony jest w tej modzie to co spontaniczne i społeczne - kluby biegacza, gdzie ludzie zakładają stowarzyszenia i cieszą się swoim towarzystwem i swoją pasją. Ale z drugiej strony mamy to, co rynkowe i co można nazwać procesem komercjalizacji tej mody. Właściwie biegacz ubrany w stare dresy, stare buty do biegania, to żaden biegacz. Z naszych łódzkich badań wynika, że uprawiający ten rodzaj aktywności przeznaczają rocznie ok. 1000 zł na strój, ekwipunek i start w zawodach - opowiada socjolog.

Z badań wynika, że "tanie bieganie" polegające na tym, że można uprawiać ten sport "bez gadżetów" jest mitem. "Jest rodzaj rynkowej presji i społecznego przyzwolenia na przeznaczanie nawet znacznych kwot na bieganie - podkreśla dr Stempień.

(ug)