O tym, co lekarze i pacjenci mogą zrobić, by zwiększyć efektywność leczenia, między innymi nadciśnienia tętniczego oraz wzmocnić stosowanie się chorych do medycznych zaleceń - rozmawiają w Warszawie eksperci, w czasie konferencji z okazji 2. Światowego Dnia Adherence. Adherencja to właśnie stosowanie się pacjenta do lekarskich zaleceń dotyczących między innymi tego, jakie leki i jak często przyjmować.
Organizatorzy opisują, że konferencja z okazji II Światowego Dnia Adherence to "platforma interdyscyplinarnej, pogłębionej debaty pomiędzy decydentami, lekarzami, farmaceutami, pielęgniarkami, ekspertami zdrowia publicznego i farmakoekonomii oraz wszystkimi interesariuszami zainteresowanymi realną poprawą jakości leczenia pacjentów z chorobami przewlekłymi w Polsce".
Tak zwany non-adherence - czyli brak stosowania się do zaleceń lekarskich - jest traktowany jak czynnik ryzyka chorób cywilizacyjnych. Konferencja otrzymała patronat honorowy Senackiej Komisji Zdrowia oraz Rzecznika Praw Pacjenta. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej i Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne objęło wydarzenie patronatem merytorycznym.
Podczas ubiegłorocznej inauguracji Światowego Dnia Adherence po raz pierwszy w Polsce w tak szerokiej formule spotkali się przedstawiciele administracji publicznej, środowisk klinicznych, organizacji pacjenckich oraz eksperci systemowi, aby w sposób kompleksowy przeanalizować skalę zjawiska i jego konsekwencje dla zdrowia publicznego i systemu ochrony zdrowia. Debata była impulsem do konkretnych działań. W jej następstwie został powołany Parlamentarny Zespół ds. Adherencji, który w krótkim czasie zainicjował intensywne prace nad identyfikacją barier legislacyjnych, organizacyjnych i edukacyjnych ograniczających skuteczność terapii w Polsce. W efekcie temat przestrzegania zaleceń terapeutycznych został wyniesiony na najwyższy poziom debaty publicznej - parlamentarnej i eksperckiej, a dynamika działań w tym obszarze uległa wyraźnemu przyspieszeniu - opisują organizatorzy wydarzenia.
Co może wydarzyć się do 2030 roku?
Jednym z głównych tematów konferencji jest rozpoczęty na początku tego roku program pod hasłem "Misja 50/30. Ciśnienie pod kontrolą". Dotyczy on nowoczesnego i bezpiecznego leczenia nadciśnienia tętniczego.
Właśnie ten problem pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce, dotykając 11 milionów dorosłych osób. Mimo powszechnego dostępu do skutecznych terapii, jedynie 22,4% chorych osiąga cele terapeutyczne tj. ciśnienie tętnicze poniżej 130/80 mmHg, co ma poważne konsekwencje zdrowotne - m.in. zwiększona liczba udarów i zawałów, a także przedwczesne zgony. Odpowiedzią na ten niski poziom skuteczności leczenia jest inauguracja nowego, ogólnopolskiego programu Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego - "Misja 50/30. Ciśnienie pod kontrolą". Inicjatywa zakłada zwiększenie odsetka pacjentów z prawidłowo kontrolowanym ciśnieniem tętniczym do 50% do 2030 roku - opisują organizatorzy programu.
Obecnie, prawidłowo kontrolowane ciśnienie tętnicze ma ok. 25 proc. pacjentów, czyli o połowę mniej niż zakłada aktualny plan.
Jakie są bariery dla adherencji?
Prof. Mieczysław Litwin, prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, podkreśla, że wyzwanie związane z nadciśnieniem tętniczym dotyczy przede wszystkim skutecznego wdrażania i konsekwentnej realizacji celów terapeutycznych w codziennej praktyce.
Nadciśnienie tętnicze wciąż pozostaje jednym z największych, a jednocześnie najbardziej zaniedbanych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce. Przegrywamy nie dlatego, że nie mamy skutecznych terapii - ale dlatego, że zbyt rzadko osiągamy realne cele leczenia - przez niską świadomość choroby, inercję terapeutyczną i brak przestrzegania zaleceń terapeutycznych - zaznacza.
Inercja terapeutyczna polega na trzymaniu się dawnych, często nieaktualnych schematów leczenia - bez modyfikacji leków czy wprowadzania dodatkowych medykamentów, na przykład terapii skojarzonych (dwie albo trzy substancje czynne w jednej tabletce albo, w przypadku pacjentów pulmonologicznych, w jednym inhalatorze).
Nadciśnienie tętnicze dotyczy w Polsce ponad 11 milionów osób, a mimo zaordynowanego leczenia jedynie niewielka część pacjentów osiąga obecnie zalecane cele terapeutyczne. Dane z ogólnopolskich pomiarów jasno pokazują, że sytuacja jest dalece niesatysfakcjonująca. Kluczowym wyzwaniem jest poprawa adherencji pacjentów i lekarzy, kontrola inercji terapeutycznej oraz konsekwentna edukacja. Aktualne, wspólne wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego wprawdzie wprowadzają nowe bardziej restrykcyjne cele terapeutyczne (poniżej 130/80 mmHg u większości chorych, podobnie jak w innych krajach europejskich i Ameryki Północnej), ale też przekazują narzędzia ich skutecznego osiągania. Niewątpliwie kluczem do ich realizacji jest powszechne stosowanie leków złożonych z chwilą rozpoznania farmakoterapii i na każdym etapie jej intensyfikacji - zaznacza dr hab. n. med. Jacek Wolf z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.