Jak pomóc dziecku, którego matka piła w ciąży?

Piątek, 17 listopada 2017 (11:23)

Picie alkoholu przez matkę w ciąży może doprowadzić u dziecka m.in. do uszkodzenia mózgu, deformacji twarzy oraz niedoboru masy ciała i wzrostu. Eksperci z całej Polski dyskutują w Krakowie na temat FASD czyli tzw. zespołu zaburzeń związanych z narażeniem na alkohol w okresie płodowym.

W konferencji biorą udział specjaliści z całej Polski. Do Krakowa zjechali pediatrzy, terapeuci, psychologowie i inni eksperci, którzy wspierają rozwój małych dzieci, w tym zagrożonych FASD.

Szacuje się, że na zaburzenia związane z FASD cierpi nie mniej niż 1,5 proc. polskich dzieci - mówi lek. Katarzyna Dyląg z Centrum Kompleksowej Diagnostyki i Terapii Dzieci z FASD w Szpitalu Dziecięcym św. Ludwika w Krakowie

Marcin Czarnobilski: Do czego może doprowadzić u dziecka picie alkoholu przez matkę w ciąży?

lek. Katarzyna Dyląg: Alkohol etylowy działając na nienarodzone dziecko powoduje powstawanie zmian w budowie ciała, wad rozwojowych wielu narządów, a przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego. To skutkuje zaburzeniami rozwoju emocjonalnego i mowy, opóźnieniem rozwoju psychoruchowego, upośledzeniem umysłowym, padaczką, ADHD, zaburzeniami z kręgu autyzmu, trudnościami w relacjach społecznych, skłonnością do uzależnienia od alkoholu i innych używek. Tak więc zaburzenia związane z ekspozycją płodu na alkohol mogę dotyczyć najważniejszych sfer funkcjonowania dziecka.

Czy jednorazowe wypicie kieliszka np. wina w pierwszym trymestrze ciąży, może spowodować uszkodzenie płodu?

Odpowiedź brzmi - tak. Ciąża jest niezwykle dynamicznym okresem, szczególnie w pierwszym trymestrze jej trwania - praktycznie w każdej godzinie dochodzi do rozwoju nowych struktur. Ekspozycja na alkohol, nawet jednorazowa i nieznaczna może doprowadzić do uszkodzenia płodu.

Czy picie alkoholu jest bardziej niebezpieczne dla płodu w pierwszym czy w późniejszym okresie ciąży?

W pierwszych dwóch tygodniach ciąży spożycie znacznej ilości alkoholu skutkuje najczęściej poronieniem. W każdym z późniejszych okresów ciąży może doprowadzić do uszkodzenia płodu. W pierwszym trymestrze rozwój mózgu jest szczególnie intensywny, a toksyczne działanie alkoholu doprowadza do powstania dużych anomalii rozwojowych, a także dysmorfii (deformacji) w zakresie twarzoczaszki. W drugim i trzecim trymestrze alkohol oddziałuje na centralny system nerwowy zmniejszając ilość komórek nerwowych, połączeń synaptycznych oraz zaburzając ich funkcjonowanie na poziomie neuroprzekaźników. W trzecim trymestrze na skutek działania alkoholu dochodzi również do wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu.

Jak rodzic może rozpoznać FASD u dziecka w wieku szkolnym?

Diagnoza FASD, jako rozpoznanie medyczne powinna być stawiana przez lekarza we współpracy z innymi specjalistami, szczególnie psychologiem. Rodzic, który obserwuje u swojego dziecka problemy z nauką, zachowaniem, kontrolą emocji, nadruchliwością, relacjami społecznymi, a ma wiedzę na temat możliwego narażenia na alkohol w życiu płodowym powinien zwrócić się do specjalistycznego ośrodka w celu przeprowadzenia diagnostyki.

Czy ta choroba jest uleczalna?

Do powstania zaburzeń  z kręgu FASD dochodzi, gdy w trakcie trwania ciąży występowało narażenie na alkohol. Nie możemy mówić więc o wyleczeniu FASD.  Należy zaznaczyć, że zachowanie abstynencji w okresie ciąży całkowicie chroni przed wystąpieniem schorzenia. Warto wspomnieć, że wczesne rozpoznanie FASD i wdrożenie odpowiedniej, zindywidualizowanej interwencji pozwala na redukcję deficytów dziecka oraz poprawę jego funkcjonowania.

Jak można leczyć i jaką fachową pomoc należy zapewnić dziecku z  FASD?

Przede wszystkim należy zadbać o wczesną i precyzyjną diagnozę w wyspecjalizowanym ośrodku. Po ustanowieniu rozpoznania powinien powstać specjalny plan terapeutyczny przeznaczony dla konkretnego dziecka.  Plan powinien obejmować m.in. edukację rodziców, terapię psychologiczną, farmakologię lub dodatkowo np. dogoterapię.

Gdzie w Polsce można szukać pomocy?

W Polsce jest kilka ośrodków zajmujących się diagnostyką i terapią dzieci z FASD. Najlepiej zwrócić się do lokalnego MOPS-U z pytaniem gdzie najbliżej można uzyskać diagnostykę i leczenie specjalistyczne. Przy wyborze ośrodka warto sprawdzić czy zespół zajmujący się dzieckiem składa się z lekarza i psychologa, oraz czy w danym miejscu istnieje możliwość uzyskania konsultacji innych specjalistów (np. logopedy, neurologa dziecięcego, gastrologa, terapeuty zajęciowego, lekarza rehabilitacji). Bez względu na miejsce zamieszkania, wszyscy zainteresowani rodzice mogą zgłaszać się do Centrum Kompleksowej Diagnostyki FASD przy Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym im. św. Ludwika w Krakowie.

W jaki sposób zasugerować lekarzowi, że dziecko może mieć FASD, aby nie być posądzonym o picie w ciąży?

W formowaniu diagnozy jednego z zaburzeń z kręgu FASD współpraca z rodzicami dziecka jest bardzo ważna, gdyż bez informacji na temat narażenia na alkohol, postawienie właściwego rozpoznania jest często niemożliwe. Właściwe i wczesne rozpoznanie problemów dziecka pozwala na zastosowanie odpowiedniego postępowania i uniknięcie wtórnych szkód. Dlatego warto poprosić o skierowanie do Centrum Kompleksowej Diagnostyki FASD i tam porozmawiać ze specjalistą. Nie należy się obawiać stygmatyzacji czy też odrzucenia. Personel medyczny z pewnością podejdzie ze zrozumieniem do sytuacji. Pamiętajmy, że dobro dziecka jest w tej sytuacji najważniejsze.

(ag)

Artykuł pochodzi z kategorii: Dziecko

Marcin Czarnobilski