Skóra noworodka jest delikatna, wrażliwa i wymaga specjalnej pielęgnacji. Możesz przekonać się o tym już kilka chwil po porodzie, gdy następuje pierwszy kontakt „skóra do skóry”. Mimo tego, że jej skład jest taki sam, jak u dorosłego człowieka, jest jeszcze niedojrzała i cienka. Właśnie dlatego powinno się pielęgnować skórę małego człowiek w sposób szczególny. Jak pielęgnować skórę noworodka, jakie kosmetyki i emolienty dla noworodków wybrać i na co zwracać uwagę?

/

Pierwszy kontakt - "skóra do skóry" i kangurowanie

Pierwszy kontakt mamy z dzieckiem, zaraz po porodzie, jest niezwykle ważny. Optymalną sytuacją dla przychodzącego na świat dziecka jest przejście z macicy w ramiona mamy. Dzięki temu słyszy bicie jej serca, to samo, które towarzyszyło mu przez ostatnie dziewięć miesięcy. W połączeniu z ciepłem, które czuje dotykając skóry mamy, odczuwa mniejszy stres związany z porodem. Badania pokazują, że wczesny i bezpośredni kontakt, najlepiej połączony z pierwszym karmieniem piersią, wywiera korzystny wpływ na procesy fizjologiczne i emocjonalne.

Moment ten nazywamy kontaktem "skóra do skóry", czyli STS z języka angielskiego - skin-to-skin. Polega on na ułożeniu nagiego noworodka zaraz po urodzeniu, jeszcze przed przecięciem pępowiny, na nagim ciele mamy. Okrywany jest ciepłymi pieluszkami, aby nie tracił ciepła, a ocena jego stanu zdrowia (punkty w skali Apgar i wstępne badania) odbywa się właśnie w tej pozycji. Światowa Organizacja Zdrowia już w 1996 roku ustaliła, że wszystkie rutynowe procedury, które nie ratują życia, powinny być odłożone na czas STS.

Drugą metodą, która bazuje na bezpośrednim kontakcie między noworodkiem, a mamą lub tatą, jest kangurowanie (KMC - Kangaroo Mother Care). Stosowana jest najczęściej u dzieci urodzonych przedwcześnie, z niską wagą urodzeniową, ale polecana jest również u maluchów z prawidłowymi parametrami. Polega na utrzymywaniu noworodka w pozycji pionowej lub półpionowej, na klatce piersiowej osoby dorosłej, pod jej ubraniem. Kangurowanie zapewnia neutralne termiczne środowisko, wzmacnia więź, wspomaga karmienie piersią, ma pozytywny wpływ na rozwój psychologiczny, a także pozwala obniżyć poziom depresji poporodowej u mamy.

Delikatna skóra dziecka

Kontakt "skóra do skóry" wzmacnia więź między mamą i dzieckiem. Bicie serca, ciepło i dotyk, sprawiają, że noworodek łagodniej wkracza w nowy dla niego świat. Mimo tego, że skład skóry noworodka, jest taki sam jak u dorosłego człowieka, to jednak jest ona bardzo delikatna. Naskórek jest 5 razy cieńszy od naskórka jego mamy, a warstwa rogowa skóry jest przepuszczalna, między komórkami znajdują się duże przestrzenie, nie tak jak u dorosłych. Ma to niekorzystny wpływ na zaburzenia termoregulacji organizmu, utratę wody, a także przedostawania się szkodliwych substancji zawartych na przykład w produktach piorących, leczniczych, czy myjących. Trzeba pamiętać więc o wyborze specjalnych produktów przeznaczonych dla dzieci, takich jaki emolienty dla noworodków.

Niedojrzała skóra noworodka ma wpływ na jego codzienne funkcjonowanie, więcej szczegółów znajdziesz tutaj: https://www.emolium.pl/baza-wiedzy/skora-dziecka/pielegnacja-skory-niemowlecia/.

Główną rolą skóry, jest ochrona narządów, które znajdują się wewnątrz ciała, ale jej zadaniem jest także funkcja: termoregulacyjna, wydzielnicza, metaboliczna, percepcyjna i resorpcyjna. Najważniejszą u noworodków i niemowląt jest ta związana z temperaturą ciała, ważne aby maluch nie wyziębiał się, ale także nie przegrzewał, trzeba zapewnić mu prawidłowe warunki. Do około szóstego miesiąca życia skóra dziecka normalizuje większość swoich funkcji, a po ukończeniu trzech lat bardzo przypomina już skórę dorosłego.

Wprowadź codzienne rytuały

Najważniejsze są pierwsze miesiące życia dziecka, jego skóra wymaga wtedy specjalnej pielęgnacji, a organizm musi przystosować się do życia po drugiej stronie brzucha mamy. Wprowadzenie codziennych rytuałów pomoże mu zrozumieć otaczający go świat. Dorośli mają swoje stałe punkty, przyzwyczajenia, które ustalają tryb dnia i nocy. Większość z nich przychodzi naturalnie, inne pojawiają się w celu ułatwienia życia. Noworodki potrzebują pomocy dorosłych, którzy wprowadzą do ich życia rytuały. To one dają im poczucie pewności, pomagają się odprężyć, wyznaczają granice, a także uczą.

Drzemki, pobudki, posiłki, spacery - wszystko powinno mieć swój rytm. Ważne, by zachować go także podczas pielęgnacji skóry noworodka. Trzema najważniejszymi elementami tego rytuału jest:

l odpowiednie przewijanie;

l wieczorna kąpiel;

l nawilżenie skóry dziecka.

Pielęgnacja to nie tylko kąpiel i nawilżanie skóry, o których znajdziesz informacje w dalszej części artykułu. Zacząć powinno się pielęgnacji przy przewijaniu, ponieważ obszar ten jest wyjątkowo wrażliwy. Nie wystarczy zwykła zmiana pieluchy, trzeba pamiętać o odpowiednim oczyszczeniu skóry, a także zabezpieczeniu jej, aby uniknąć pieluszkowego odparzenia skóry (nazywane także pieluszkowym zapaleniem skóry). Ryzyko wystąpienia tego problemu zwiększa się, gdy pieluszka zmieniana jest rzadko lub ociera skórę dziecka, a także wtedy, gdy skóra oczyszczana jest nieprawidłowo (np. przy pomocy chusteczek higienicznych na bazie alkoholu) lub stosowane są nieodpowiednie emolienty. Warto także osuszać i wierzyć pupę dziecka.

Kolejnym rytuałem jest wieczorna kąpiel, dobrze aby w pierwszych miesiącach życia dziecka, pamiętać o niej codziennie. Na początku najważniejsze jest dokładne umycie pupy niemowlaka, bo jest ona najbardziej narażona na zabrudzenie oraz podrażnienie. Aby odpowiednio dbać o skórę noworodka, trzeba wybierać odpowiednie, delikatne środki myjące, które przeznaczone są dla najmłodszych. Warto zrezygnować także z myjek, których nie można wygotować, daje to ryzyko gromadzenia się na nich bakterii - dziecko można umyć dokładnie ręką. Najwygodniej będzie wykąpać dziecko w wanience z niewielką ilością wody. Trzeba jednak pamiętać, aby odpowiednio podtrzymywać plecy, barki i główkę malucha, a także utrzymywać nieco wyżej górną część jego ciała. Przy pierwszych kąpielach warto zrezygnować z płynów z oliwką, aby uniknąć wyślizgnięcia się dziecka, na rzecz emulsji do kąpieli - emolientów dla noworodka. Możesz znaleźć w nich oleje np. z orzechów macadamia, czy avocado lub masło shea, nie sprawią jednak, że skóra dziecka będzie śliska.

Ostatnim etapem, zaraz przed wieczornym karmieniem i snem, jest odpowiednie nawilżenie skóry. Trzeba pamiętać, by robić to regularnie po każdej kąpieli. Zapobiega to utracie wody w naskórku, a odpowiednio dobrany emolient dodatkowo zredukuje suchość skóry, zminimalizuje jej szorstkość i zmniejszy uczucie napięcia. Ich stosowanie jest bardzo ważne zwłaszcza w przypadku, gdy skóra noworodka jest wrażliwa, skłonna do podrażnień lub alergii, a także ma występują zmiany atopowe. Zwiększenie nawilżenia warstwy rogowej naskórka emolientem następuje w wyniku wytworzenia specjalnego filmu ochronnego na powierzchni skóry malucha, czyli tzw. okluzji.

Rytuał nawilżania w dużej mierze skupia się na dotyku. Dziecko czuje na ciepło dłoni swojej mamy na skórze, dzięki czemu tworzy się wyjątkowa więź. Popularną metodą masowania dziecka jest masaż Shantala, czyli delikatne głaskanie powolnymi ruchami, w stałym rytmie. Składa się on z czterech części i często pomaga dziecku wyciszyć się i uspokoić, a co za tym idzie skrócić czas zasypiania i poprawić jakość snu. Polega na masowaniu ciała dziecka w odpowiedniej kolejności: klatka piersiowa, ramiona, przedramiona, dłonie. Kolejnym etapem jest głaskanie twarzy i ćwiczenia rozluźniające. Dokładny opis tej metody znajdziesz tutaj: https://www.emolium.pl/baza-wiedzy/porady-dla-mam/masaz-shantala/.

Jak wybrać emolienty dla noworodka?

Emolienty (od łac. emolliere - zmiękczać), to preparaty, których zadaniem jest nawilżanie i natłuszczanie, a także zapewnienie skórze wygładzenia i zmiękczenia. Ich unikalnym składnikiem są lipidy, czyli woski, tłuszcze i oleje. Najczęściej wykorzystywane są te roślinne, a także pochodne parafiny, ale także składniki wiążące wodę w naskórku - kwas haluronowy, mocznik, pantenol czy allantoina. Mogą występować w różnych formach: emulsji do kąpieli, emulsji do ciała, kremów, olejków, żeli.

Czym kierować się w pielęgnacji skóry dziecka?

Emolienty dla noworodka dobierane powinny być według zasady:

l mniej tłusty emolient w codziennej pielęgnacji;

l bardziej tłusty emolient, gdy występuje problem zwiększonej suchości skóry.

Aby prawidłowo pielęgnować skórę wrażliwą, suchą oraz skłonną do zmian atopowych lub alergicznych, stosować trzeba aktywne emolienty. Pomocne będą te wieloskładnikowe, które natłuszczą skórę, długotrwale ją nawilżą, dostarczą lipidów międzykomórkowych i złagodzą uczucie świądu i podrażnienia. Emolienty dla noworodków powinny być hipoalergiczne, przebadane klinicznie i dermatologicznie, a także opracowane we współpracy z pediatrami i dermatologami, dodatkową rekomendacją będą te, które uzyskały pozytywną opinię organizacji takich jak Instytut Matki i Dziecka.

Źródła:

 - https://www.rodzicpoludzku.pl/images/stories/publikacje/najwazniejsza_chwila_w_zyciu.pdf

 - Moore E, Anderson GC, Bergman N 2007, Christensson K et al 1992, MikielKostyra K, Mazur J, Bołtruszko I 2002

 - https://www.rodzicpoludzku.pl/images/stories/publikacje/najwazniejsza_chwila_w_zyciu.pdf

 - http://www.ptmp.com.pl/png/png5z1_2012/PNG51-3-Stodolak.pdf

 - https://medph.pl/2018/07/25/pielegnacja-skory-noworodka-i-niemowlecia/

- https://medph.pl/2018/07/25/pielegnacja-skory-noworodka-i-niemowlecia/

 - https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pielegnacja/52304,pielegnacja-skory-i-kapiele-malego-dziecka

 - https://www.emolium.pl/baza-wiedzy/porady-dla-mam/czym-sa-emolienty/