Spodziewasz się dziecka i chcesz mieć pewność, że płód rozwija się prawidłowo? Warto przeprowadzić badania prenatalne - badania, które są w stanie z dużym prawdopodobieństwem oszacować ryzyko wystąpienia niektórych wad genetycznych i rozwojowych. Sprawdź kalendarz ciąży i dowiedz się, kiedy warto poddać się takiej diagnostyce.

Badania prenatalne nie są badaniami obowiązkowymi - o ile nie istnieją ku temu wskazania. Jednak zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, warto im się poddać - niezależnie od wieku czy przynależności do tzw. grupy wysokiego ryzyka. Szczególnie polecane są badania prenatalne nieinwazyjne, dzięki którym z dużym prawdopodobieństwem można wykluczyć występowanie wad genetycznych i rozwojowych dziecka.

Badania prenatalne w I trymestrze

Jak pokazuje kalendarz ciąży, badania prenatalne w I trymestrze najlepiej wykonać między 11. a 14. tygodniem. Są one całkowicie bezinwazyjne - polegają na wykonaniu USG ze szczególnym uwzględnieniem pomiaru przezierności karkowej. Na podstawie tego parametru można oszacować ryzyko wystąpienia m.in. zespołu Downa, zespołu Turnera czy wrodzonych wad serca.

W tym okresie zaleca się również wykonanie tzw. testu podwójnego. Polega ono na pobraniu próbki krwi i oznaczeniu poziomu beta hCG oraz białka PAPP-A. W połączeniu z wynikami USG genetycznego, można statystycznie oszacować ryzyko wystąpienia wad genetycznych.

W razie ewentualnych nieprawidłowości, lekarz może skierować kobietę ciężarną na tzw. amniopunkcję. Jest to dość inwazyjne badanie, które polega na pobraniu płynu owodniowego, a następnie poddaniu go analizie laboratoryjnej. Takie badanie przeprowadza się dopiero po 13. tygodniu ciąży.

Warto podkreślić, że poza USG genetycznym i testem podwójnym, można wykonać kilka innych badań prenatalnych.

l Test NIFTY - pozwala oszacować ryzyko wystąpienia zespołu Downa, zespołu Patau oraz zespołu Edwardsa. Charakteryzuje się znacznie większą dokładnością w porównaniu z testem podwójnym - wynosi nawet 99%. Trzeba jednak podkreślić, że jest to badanie płatne.

l Test SANCO - jest testem genetycznym wykonywanym pod kątem takich wad genetycznych jak: zespół Edwardsa, zespół Downa, zespół Patau.

l Test potrójny - pozwala ocenić ryzyko wystąpienia wad centralnego układu nerwowego oraz zespołu Downa i Edwardsa. Wykonuje się go między 14. a 20. tygodniem ciąży.

l Test zintegrowany - to połączenie testu PAPPA oraz testu potrójnego. Pozwala na oszacowanie ryzyka wad płodu - wiarygodność wynosi aż 90%.

Badania prenatalne w II trymestrze

Między 18. a 22. tygodniem ciąży należy wykonać kolejne badanie prenatalne. Jest to tzw. USG połówkowe, które pozwala na bardzo dokładną analizę anatomii płodu pod kątem wad wrodzonych.

Szczegółowy zakres USG połówkowego przedstawia się następująco:

l biometria, określenie szacunkowej masy płodu i wieku ciążowego

l ocena struktur i narządów płodu, np. czaszka, ośrodkowy układ nerwowy, serce, jama brzuszna, kręgosłup, kończyny.

Badania prenatalne w III trymestrze

Zgodnie z tym, co pokazuje kalendarz ciąży, badania prenatalne należy wykonać także w III trymestrze. Jak wynika z rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, przeprowadza się je między 28. a 33. tygodniem ciąży. I w tym przypadku celem diagnostyki ultrasonograficznej jest ocena anatomii płodu pod kątem wad wrodzonych i rozwojowych - przebieg i zakres USG jest podobny jak przy USG połówkowym.

Badanie USG w III trymestrze jest niezwykle ważne - niektóre nieprawidłowości ujawniają się dopiero w tym okresie. Dotyczy to m.in. wad układu moczowego lub pokarmowego, zaburzeń rytmu serca.

W trakcie badania ginekolog poddaje ocenie także łożysko - pod kątem grubości, dojrzałości i sprawdza ilość wód płodowych. Analizowana jest również ruchliwość płodu i ruchy oddechowe. Lekarz sprawdza ponadto przepływy w tętnicy pępowinowej i środkowej mózgu.

Badania prenatalne odgrywają bardzo ważną rolę. Pozwalają na monitorowanie prawidłowości rozwoju płodu. W razie podejrzeń wad genetycznych czy rozwojowych można podjąć odpowiednie działania jeszcze na etapie prenatalnym, np. przeprowadzić operacje. Z tego powodu warto się im poddać - nawet wtedy, gdy kobieta nie znajduje się w grupie ryzyka i musi pokryć koszt badań we własnym zakresie.