Żywność XXI wieku to nie tylko taka, która nam smakuje czy dobrze wygląda. My, współcześni konsumenci jesteśmy bardziej wymagający. Chcemy, aby spożywane przez nas jedzenie spełniało także inne wymagania, np. dobrze wpływało na zdrowie czy pomagało nam zachować szczupłą sylwetkę.

Co to jest żywność funkcjonalna?

Odpowiedzią na te rosnące potrzeby konsumentów może być właśnie żywność funkcjonalna, czyli taka, która poza tym, że dostarcza oczywistych korzyści, jakimi są energia i inne składniki odżywcze, to także musi wskazywać inny, dodatkowo korzystny wpływ na organizm człowieka.

Działanie żywności funkcjonalnej może polegać na:

  • poprawie stanu zdrowia,
  • wpływaniu na poziom samopoczucia, polepszaniu nastroju,
  • zmniejszaniu ryzyka zachorowania na wybraną jednostkę lub jednostki chorobowe.

Jak wskazują naukowcy, żywność funkcjonalna to taka, która swoją formą, a także sposobem i rodzajem konsumpcji musi przypominać żywność konwencjonalną. Także ilości, w jakich spożywamy dany rodzaj produktów spożywczych, muszą być możliwe do osiągnięcia w ramach normalnej, prawidłowo zbilansowanej diety.

Na co pomaga żywność funkcjonalna?

Jak więc widzimy, aby zasłużyć sobie na miano żywności funkcjonalnej, dany produkt musi wykazać się naprawdę unikatowymi cechami. Żywność funkcjonalna w obecnych czasach to taka, która rozwiązuje nasze najpilniejsze potrzeby. Obecnie wiele krajów na świecie boryka się ze schorzeniami takimi jak:

  • otyłość,
  • cukrzyca,
  • choroby nowotworowe,
  • choroby układu krążenia, podniesiony poziom cholesterolu,
  • osteoporoza..

I właśnie leczenie tych schorzeń wspiera żywność funkcjonalna.

Rodzaje żywności funkcjonalnej

Wśród żywności funkcjonalnej obecnie dostępnej na polskim rynku możemy wyróżnić między innymi:

  • substancje fitochemiczne, np. stanole i sterole roślinne,
  • błonnik pokarmowy,
  • witaminy i składniki mineralne,
  • probiotyki i prebiotyki,
  • naturalne przeciwutleniacze.


Na co chorują Polacy?

Jak wskazują dane pochodzące z Głównego Urzędu Statystycznego, nadal to choroby układu krążenia stanowią główna przyczynę śmierci Polaków. Odpowiadają one za śmierć co najmniej 46% rodaków. Co więcej, zdaniem ekspertów - lekarzy i dietetyków, nawet 80% zgonom z przyczyn sercowo - naczyniowych można było zapobiec, jeśli odpowiednio wcześnie wdrożonoby zmiany stylu życia - diety, aktywności fizycznej itp. 

Produkty wspomagające serce - czy warto je włączyć do swojej diety?

Tak jak wcześniej wspomniano, choroby układu krążenia są główną przyczyną śmierci Polaków. Jednostką chorobową, która najczęściej przyczyniała się do śmierci, była choroba niedokrwienna serca. 

Zbyt wysoki poziom cholesterolu jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka chorób serca, w tym także choroby niedokrwiennej serca. A jedną z ostatecznych konsekwencji tego schorzenia może być zawał serca.

Jednakże, jak wskazują eksperci - kardiolodzy czy dietetycy, z podniesionym poziomem cholesterolu możemy sobie poradzić, zanim będzie za późno. Jednym z proponowanych rozwiązań jest włączenie do swojej diety spożywania steroli i stanoli roślinnych, które mają potwierdzone naukowo działanie na obniżanie poziomu cholesterolu.

Bowiem okazuje się, że regularnie spożywane 2 - 3 g fitosteroli dziennie pozwala na obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, czyli tzw. złego cholesterolu. Ten ostatni może zostać obniżony nawet o ok. 10 - 15%! Jak wskazują naukowcy, jest to możliwe dzięki temu, że wzbogacenie codziennej diety w ok. 2g stanoli bądź steroli roślinnych przyczynia się do obniżenia wchłaniania cholesterolu ze światła przewodu pokarmowego o ok. 60%.

Fitosterole, czyli sterole i stanole, występują w naturalnych produktach spożywczych jednak w zbyt małych ilościach, aby mogły efektywnie obniżyć wchłanianie cholesterolu. W związku z tym dobrym rozwiązaniem będzie także skorzystanie z produktów wzbogacanych w te cenne składniki. Obecnie na rynku, spośród żywności wzbogacanej w sterole i stanole roślinne, dostępne są margaryny roślinne. 

To właśnie ten rodzaj margaryn funkcjonalnych, tzw. margaryn na cholesterol może znaleźć swoje zastosowanie w diecie osób, które mają podwyższony poziom cholesterolu, mają wyższe ryzyko chorób układu krążenia czy także są w trakcie leczenie hipolipemizujacego, czyli obniżającego poziom cholesterolu.

Więcej na temat margaryny roślinnej na stronie https://poznajsienatluszczach.pl/2020/03/04/margaryny-roslinne-dlaczego-warto-je-jesc/

Na co jeszcze pomagają margaryny funkcjonalne?

Sterole i stanole roślinne to doskonały wynalazek dla osób borykających się z podniesionym poziomem cholesterolu. Jednakże margaryny na cholesterol nie są rekomendowane osobom, dla których cholesterol jest ważnym składnikiem odżywczym i nie powinien być ograniczany w codziennej diecie. Mowa tu o kobietach w ciąży, mam podczas laktacji, a także dzieciach do lat trzech. W przypadku tych osób cholesterol stanowi niezwykle ważny składnik odżywczy, który umożliwia prawidłowy rozwój i funkcjonowanie układu nerwowego u rozwijającego się małego dziecka. Czy zatem dla tych osób, a także dla tych, którzy nie mają podniesionego poziomu cholesterolu, możemy znaleźć jakąś alternatywę?

Oczywiście! Wśród samych margaryn funkcjonalnych znajdziemy szereg produktów, które mogą pomóc dostarczyć cennych składników odżywczych w codziennym jadłospisie. Przykładowo, w menu wielu z nas brakuje kwasów omega - 3, które są niezbędne zarówno dla dzieci i dorosłych. Wpływają one na nasz układ krążenia, odporność czy nawet samopoczucie. I wśród samych margaryn, znajdziemy takie, które dzięki temu, że zostały skomponowane z odpowiednio wyselekcjonowanych rodzajów tłuszczów, stanowią źródło tych zdrowych kwasów tłuszczowych.

Oprócz margaryn funkcjonalnych w asortymencie funkcjonalnych produktów spożywczych znajdziemy także wiele innych, cennych artykułów, które pomogą nam skomponować naszą codzienną dietę. Poszukując odpowiednich rodzajów żywności, zdecydowanie warto skorzystać z porad i rekomendacji specjalnie opracowanych dla populacji polskiej przez opiniotwórcze instytucje w kraju np. Instytut Żywności i Żywienia. Jak wskazują Ci eksperci, podstawę naszej diety powinny stanowić świeże i przetworzone warzywa i owoce. Wśród nich np. kiszonki będące źródłem cennych probiotyków, które pomagają nam bronić nasz organizm. A wszystkie warzywa i owoce ogółem dostarczą wielu cennych witamin i składników mineralnych, które także należą do żywności funkcjonalnej i wpływają na prawidłowe funkcjonowanie.

Bibliografia:

1. J. Gawęcki. Żywność i żywienie a zdrowie [W:] J. Gawęcki Żywienie człowieka a zdrowie publiczne. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, 40-41, 53-55.

2. J. Gawęcki i wsp. Kompendium wiedzy o żywności, żywieniu i zdrowiu. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, 19, 126

3. M. Cierniak-Piotrowska i wsp. Zachorowalność i umieralność na choroby układu krążenia a sytuacja demograficzna Polski. Główny Urząd Statystyczny 2015.

4. Chorobom serca można zapobiec w ponad 80% przypadków! Medycyna Praktyczna. Aktualności 2015.

5. K. Zatońska i wsp. Ocena wybranych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego wśród osób w wieku poprodukcyjnym mieszkających na terenie Dolnego Śląska. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2012, 8, 2: 37 - 43.

6. The Task Force for the Management of Dyslipidaemias of the European Society of Cardiology (ESC) and European Atherosclerosis Society (EAS). 2016 ESC/EAS Guidelines for the Management of Dyslipidaemias. European Heart Journal; 2016:37:2999-3058.

7. A Kopeć i wsp. Charakterystyka i Prozdrowotne Właściwości Steroli Roślinnych. Żywność. Nauka.Technologia. Jakość, 2011, 3:76:5 - 14.

8. M. Wełnicki i wsp. Plant sterols in prevention of cardiovascular diseases Dose sterols can optimize effects of classic cholesterol reducing drugs? Choroby Serca i Naczyń 2014; 11:4:225-229.

9. M. Jarosz i wsp. Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia 2017.