Odmrożenia powstają w wyniku działania na skórę niskich temperatur, a do ich powstania dochodzi przy spadku temperatury skóry poniżej 0°C. Poza temperaturą na stopień uszkodzenia skóry mają wpływ także takie czynniki, jak wilgotność powietrza, wiatr, ubiór oraz współistnienie zaburzeń naczyniowych.

Zdjęcie ilustracyjne /Pexels photo /Internet

Niskie temperatury powodują obkurczenie naczyń krwionośnych oraz utratę wrażliwości na bodźce bólowe. Brak reakcji na ból obserwuje się, gdy temperatura skóry spada poniżej 10°C. W fazie tajania skóry tworzą się kryształki lodu, które uszkadzają tkankę i powodują rozwój stanu zapalnego. Na dalszym etapie przepływ krwi przez naczynia ulega spowolnieniu, powstają obrzęki w obrębie tkanek i dochodzi do niedokrwienia.

Jak często występują odmrożenia?

Odmrożenia powstają szczególnie w miejscach przylegania skóry do chrząstek i kości. Długotrwała ekspozycja na niskie temperatury może spowodować odmrożenia rąk lub stóp, co może nawet doprowadzić do ich amputacji.

Stopnie odmrożeń

Odmrożenia klasyfikuje się podobnie jak oparzenia.

  • W stopniu I dochodzi do zblednięcia skóry z towarzyszącym brakiem reakcji na bodźce bólowe. Po ogrzaniu skory obserwuje się jej zaczerwienienie i bolesność.
  • W stopniu II dochodzi do powstania pęcherzy.
  • W stopniu III pojawia się dodatkowo powierzchowna martwica.
  • W odmrożeniu IV stopnia dochodzi do zamrożenia skóry na całej jej grubości z rozwojem głębokiej martwicy.

Co zrobić, kiedy występują odmrożenia?

Postępowanie z odmrożeniami zależy od rozległości zmian skórnych i głębokości uszkodzenia skóry. Wystąpienie zmian skórnych w postaci pęcherzy czy owrzodzeń lub obecność martwicy wymaga niezwłocznego zgłoszenia się na SOR. Nie powinno się gwałtownie ocieplać i pocierać skóry. W warunkach szpitalnych stosuje się stopniowe ogrzewanie przez zanurzanie w wodzie o temperaturze 35-40°C. Po przywróceniu odpowiedniej temperatury ciała leczenie zmian skórnych jest podobne jak w przypadku oparzeń skóry.

W odmrożeniach IV stopnia może dojść do amputacji kończyny lub jej części. W przypadku odmrozin należy unikać zimna. Niekiedy wskazana jest konsultacja dermatologiczna celem ustalenia ostatecznej diagnozy. Zmiany skórne mogą wymagać różnicowania między innymi z toczniem rumieniowatym.

Jakie są metody leczenia odmrożenia?

Odmrożenia w I stopnia zwykle goją się bez pozostawienia śladu. Pacjent z odmrożeniami II stopnia wymaga objawowej terapii miejscowej. Zwykle odmrożenia I i II stopnia ustępują po usunięciu czynników utrudniających krążenie (zbyt ciasne obuwie, zbyt przylegające rękawice). Pacjent z odmrożeniami w III lub IV stopnia najczęściej wymaga hospitalizacji, leczenia chirurgicznego oraz profilaktycznego leczenia przeciwzakrzepowego. W przypadku leczenia odmrozin stosuje się pentoksyfilinę, czyli lek poprawiający mikrokrążenie. Istotne znaczenie ma odpowiednia pielęgnacja skóry i stosowanie preparatów natłuszczających.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie odmrożenia?

Odmrożenia I stopnia ustępują samoistnie, a odmrożenia wyższych stopni mogą za sobą nieść trwałe następstwa. Skóra w miejscach po odmrożeniu może wykazywać skłonność do owrzodzeń. Chorzy z zajęciem głębszych struktur są narażeni na utratę kończyny. 

źródło: Medycyna Praktyczna
(ag)