Wydawałoby się, że zagrożenie tą chorobą już minęło i możemy się z nią spotkać tylko w filmach o przeszłości. Jednak jak pokazują dane, mamy w Polsce coraz więcej zachorowań na krztusiec, W ciągu roku liczba zachorowań w całej Polsce wzrosła o prawie dwa tysiące. Jak można się ochronić przed tą chorobą?

Zdjęcie ilustracyjne /BSIP/Photoshot /PAP/Photoshot

Nie do końca wiadomo, dlaczego ostatnio wzrosła liczba zachorowań na krztusiec. Przyczyn może być wiele. Jedną z nich może być mniejsza wyszczepialność, brak dyscypliny w szczepieniach. Zawsze też trzeba wziąć pod uwagę zmienność drobnoustrojów w społeczeństwie - mówi prof. Waleria Hryniewicz, konsultant krajowy w dziedzinie mikrobiologii lekarskiej.

Krztusiec, znany inaczej jako koklusz, to zakaźna choroba dróg oddechowych wywołana przez zakażenie pałeczką krztuśca. Najważniejszym objawem krztuśca jest bardzo silny, napadowy, przewlekły kaszel, któremu zwykle towarzyszy duszność i świst wdechowy, określany jako "pianie", lub wymioty. Krztusiec jest najgroźniejszy dla noworodków i niemowląt, jednak zachorować można w każdym wieku a chorobę przechodzić kilka razy w życiu.

Gdzie można się zarazić?

Źródłem zakażenia pałeczką krztuśca są chorzy - zarówno dzieci z pełnoobjawową chorobą, jak i młodzież czy osoby dorosłe, u których choroba może przebiegać łagodnie i niecharakterystycznie. Największa zaraźliwość występuje w pierwszych dwóch tygodniach choroby i utrzymuje się przez 4-5 tygodni. Krztusiec jest bardzo zaraźliwy, bardziej nawet niż ospa wietrzna. Ryzyko zachorowania osoby wrażliwej na zachorowanie po kontakcie z chorym przekracza 80 proc.. Zakażenie przenosi się drogą kropelkową podczas kaszlu i kichania, a także poprzez kontakt bezpośredni, choć w tym przypadku zaraźliwość jest znacznie mniejsza.

Kiedy można podejrzewać krztusiec?

Krztusiec należy podejrzewać kiedy kaszel utrzymuje się dłużej, niż 7 dni, a zwłaszcza gdy trwa dłużej, nasila się nocą i ma charakter napadowy. Im dłużej utrzymuje się kaszel, tym większe jest prawdopodobieństwo, że jego przyczyną jest zakażenie pałeczką krztuśca. W początkowym okresie krztusiec jest nieodróżnialny od wirusowych infekcji górnych dróg oddechowych - jeżeli nie wystąpią typowe napady kaszlu zakończone wymiotami, to prawdopodobnie nie pomyślimy o krztuścu.

Warto pamiętać, że obraz kliniczny krztuśca u młodzieży i osób dorosłych może być znacznie złagodzony w porównaniu z występującym u niemowląt. Krztusiec może przebiegać, jako przewlekły kaszel bez innych objawów, przewlekłe zapalenie górnych dróg oddechowych z łagodnym kaszlem, zapalenie oskrzeli z uporczywym i męczącym kaszlem i rzadziej, pod postacią zapalenia płuc. Napady kaszlu mogą nawracać w czasie przeziębień lub pod wpływem czynników drażniących.

Przebieg choroby

Pierwszą fazę trudno odróżnić od ciężkiego przeziębienia. Występuje suchy kaszel, katar, stan podgorączkowy, ból i zapalenie gardła. Następnie to przeradza się w napady kaszlu, duszności, zaczerwienienie twarzy, sinica i bezdech. Kaszel mogą wyzwalać emocje, jedzenie, kichanie, ziewanie i sen.

Powikłania mogą zagrażać życiu

Krztusiec może dawać wiele powikłań. Typowym jest zapalenie płuc i zapalenie ucha środkowego. Najgroźniejszym powikłaniem jest krztuścowe uszkodzenie mózgu, które objawia się napadami drgawek, zaburzeniami świadomości, niedowładami i uszkodzeniem nerwów czaszkowych i prowadzi do trwałego kalectwa. Im dziecko starsze i im więcej otrzymało dawek szczepionki przeciw krztuścowi, tym przebieg choroby jest łagodniejszy.

Sposób leczenia

W ostrej nieżytowej fazie krztuśca leczenie właściwym antybiotykiem może zahamować rozwój choroby. W rozwiniętej fazie kaszlu, antybiotyk jedynie skraca okres zaraźliwości, natomiast nie ma wpływu na objawy choroby. Wiemy, że chory na krztusiec przestaje zarażać po 5 dniach właściwej antybiotykoterapii. Niestety nie ma leków o udowodnionym działaniu łagodzącym kaszel krztuścowy w rozwiniętej fazie choroby.

Jak można zapobiegać krztuścowi?

Jedynym i bardzo skutecznym sposobem zapobiegania tej chorobie jest szczepienie. Szczepienie przeciwko tej chorobie jest obowiązkowe u dzieci, a odmowa szczepienia może skutkować karą. O szczepieniu na koklusz powinny też pomyśleć osoby dorosłe, zwłaszcza te, które mają obniżoną odporność. Odpowiednia szczepionka dla dorosłych jest dostępna na rynku.

źródło: RMF FM/Medycyna Praktyczna

(ag)